Theo Báo cáo Triển vọng Dân số Thế giới của Liên Hợp Quốc, châu Á đang bước vào giai đoạn già hóa dân số với tốc độ nhanh chưa từng có, trong bối cảnh tỷ lệ sinh giảm sâu và tuổi thọ trung bình không ngừng tăng. Xu hướng này diễn ra trên diện rộng, từ các nền kinh tế phát triển đến những quốc gia đang phát triển, dự báo sẽ tạo ra nhiều sức ép lớn về kinh tế – xã hội trong vài thập kỷ tới.
Nhật Bản tiếp tục là quốc gia “già” nhất châu Á
Nhật Bản hiện vẫn giữ vị trí dẫn đầu về mức độ già hóa dân số trong khu vực. Tỷ lệ người từ 65 tuổi trở lên chiếm khoảng 29% dân số vào năm 2020, dự kiến tăng lên 31,1% vào năm 2030 và đạt tới 35,4% vào năm 2040. Điều này đồng nghĩa cứ ba người dân Nhật Bản thì có hơn một người là người cao tuổi, đặt ra những yêu cầu ngày càng lớn đối với hệ thống an sinh xã hội và chăm sóc sức khỏe.
Hàn Quốc và Trung Quốc: già hóa với tốc độ đặc biệt nhanh
Bên cạnh Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc được đánh giá là hai quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất châu Á.
Tại Hàn Quốc, tỷ lệ người từ 65 tuổi trở lên dự kiến tăng từ 15,8% năm 2020 lên 33,8% vào năm 2040, tức tăng hơn gấp đôi chỉ trong vòng 20 năm.
Trong khi đó, Trung Quốc cũng ghi nhận xu hướng tương tự khi tỷ lệ dân số cao tuổi dự báo tăng từ 12,7% lên 26,6% trong cùng giai đoạn. Quy mô dân số lớn khiến quá trình già hóa tại Trung Quốc trở thành thách thức mang tính toàn cầu.
Đông Nam Á bước vào giai đoạn già hóa nhanh
Không chỉ các nước Đông Á, nhiều quốc gia Đông Nam Á cũng đang tiến nhanh vào giai đoạn già hóa dân số. Thái Lan được dự báo sẽ có 25,6% dân số từ 65 tuổi trở lên vào năm 2040, trong khi Việt Nam dự kiến đạt 15,8%, tăng mạnh so với hiện nay. Đáng chú ý, Việt Nam là một trong những quốc gia có thời gian chuyển từ “già hóa” sang “dân số già” ngắn, cho thấy tốc độ thay đổi cơ cấu dân số rất nhanh.
Áp lực lớn đối với phát triển bền vững
Các chuyên gia nhận định, già hóa dân số nhanh sẽ kéo theo hàng loạt hệ lụy như suy giảm lực lượng lao động, gia tăng chi phí y tế và chăm sóc dài hạn, đồng thời gây áp lực lên quỹ hưu trí và ngân sách nhà nước. Nếu không có các chính sách thích ứng kịp thời, quá trình già hóa có thể làm chậm tốc độ tăng trưởng kinh tế và ảnh hưởng tới mục tiêu phát triển bền vững của nhiều quốc gia trong khu vực.
Trong bối cảnh đó, việc điều chỉnh chính sách dân số, lao động, an sinh xã hội và chăm sóc sức khỏe người cao tuổi đang trở thành yêu cầu cấp thiết đối với các quốc gia châu Á nhằm chủ động thích ứng với xu hướng già hóa dân số ngày càng rõ nét.
Thái Hà
