Thuốc lá hiện nay vẫn là một trong những mối đe dọa lớn đối với sức khỏe cộng đồng và sự phát triển bền vững của xã hội. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), thuốc lá là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu có thể phòng tránh được, mỗi năm cướp đi sinh mạng của hơn 8 triệu người trên toàn cầu, trong đó có hàng triệu người không hút thuốc nhưng phải gánh chịu hậu quả từ khói thuốc thụ động. Tại Việt Nam, tỷ lệ sử dụng thuốc lá, đặc biệt trong nam giới trưởng thành, vẫn còn ở mức cao, gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng về sức khỏe, kinh tế và chất lượng cuộc sống của người dân.
Hút thuốc lá là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến nhiều bệnh lý nguy hiểm như ung thư phổi, ung thư thanh quản, ung thư khoang miệng, các bệnh tim mạch, đột quỵ, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và nhiều bệnh hô hấp khác. Không chỉ người hút thuốc chịu ảnh hưởng, khói thuốc lá thụ động còn gây tổn hại nghiêm trọng đến phụ nữ mang thai, trẻ em và người cao tuổi, làm tăng nguy cơ sinh non, nhẹ cân, viêm phổi, hen suyễn và suy giảm chức năng hô hấp. Những tác động này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe cá nhân mà còn tạo gánh nặng lớn cho gia đình và toàn xã hội.
Bên cạnh tác hại về sức khỏe, thuốc lá còn gây ra những tổn thất nặng nề về kinh tế. Người hút thuốc phải chi trả một khoản không nhỏ cho việc mua thuốc lá và điều trị các bệnh liên quan; trong khi đó, ngân sách nhà nước phải dành nguồn lực lớn cho công tác khám chữa bệnh và khắc phục hậu quả do thuốc lá gây ra. Ngoài ra, thuốc lá còn là nguyên nhân của nhiều vụ cháy nổ, ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng tiêu cực đến hình ảnh văn minh nơi công cộng.
Nhận thức rõ những tác hại nghiêm trọng của thuốc lá, trong thời gian qua, Đảng, Nhà nước và Chính phủ đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm tăng cường công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá, tiêu biểu là việc triển khai Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Ngành Y tế đã chủ động phối hợp với các sở, ban, ngành, đoàn thể tổ chức nhiều hoạt động tuyên truyền, phổ biến pháp luật, nâng cao nhận thức cho người dân; đồng thời xây dựng và nhân rộng các mô hình môi trường không khói thuốc tại cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp, trường học, bệnh viện và các địa điểm công cộng.
Nhận thức rõ những tác hại nghiêm trọng của thuốc lá, trong thời gian qua, Đảng, Nhà nước và Chính phủ đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm tăng cường công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá, tiêu biểu là việc triển khai Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Ngành Y tế đã chủ động phối hợp với các sở, ban, ngành, đoàn thể tổ chức nhiều hoạt động tuyên truyền, phổ biến pháp luật, nâng cao nhận thức cho người dân; đồng thời xây dựng và nhân rộng các mô hình môi trường không khói thuốc tại cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp, trường học, bệnh viện và các địa điểm công cộng.
Cùng với đó, công tác tư vấn, hỗ trợ cai nghiện thuốc lá ngày càng được quan tâm và đẩy mạnh. Nhiều chương trình, hoạt động truyền thông đã cung cấp kiến thức, kỹ năng giúp người hút thuốc từng bước thay đổi hành vi, giảm dần và tiến tới từ bỏ thuốc lá. Việc lồng ghép nội dung phòng, chống tác hại của thuốc lá vào các chương trình chăm sóc sức khỏe ban đầu, y tế cơ sở và các hoạt động truyền thông cộng đồng đã góp phần tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của người dân.
Thuốc lá điện tử đã và đang "len lỏi" vào học đường và vào trong cuộc sống của thanh thiếu niên hiện nay.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá vẫn còn gặp không ít khó khăn, thách thức. Một bộ phận người dân, nhất là thanh thiếu niên, vẫn chưa nhận thức đầy đủ về tác hại lâu dài của thuốc lá; tình trạng hút thuốc tại nơi công cộng vẫn còn xảy ra; việc tuân thủ các quy định về môi trường không khói thuốc ở một số nơi chưa thực sự nghiêm túc.
Trong thời gian tới, để nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá, cần tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy, chính quyền; đẩy mạnh công tác truyền thông với nhiều hình thức phong phú, phù hợp với từng nhóm đối tượng; đồng thời nâng cao vai trò, trách nhiệm của gia đình và cộng đồng trong việc giám sát, nhắc nhở và vận động người dân không hút thuốc lá. Mỗi cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức cần nêu gương trong việc thực hiện môi trường làm việc không khói thuốc.
Phòng, chống tác hại của thuốc lá là nhiệm vụ lâu dài, đòi hỏi sự chung tay của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Mỗi người dân hãy chủ động nói không với thuốc lá, xây dựng lối sống lành mạnh, góp phần bảo vệ sức khỏe bản thân, gia đình và cộng đồng, vì một Việt Nam khỏe mạnh, văn minh và phát triển bền vững.
Thái Hà
